Middelbaar Beroepsonderwijs (mbo)
Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) biedt beroepsgerichte opleidingen op verschillende niveaus in Nederland.
Wat is het middelbaar beroepsonderwijs?
Middelbaar beroepsonderwijs (mbo) biedt beroepsopleidingen op niveau 1 tot en met 4. Mbo-opleidingen zijn praktijkgericht en bereiden studenten voor op een concrete functie in het beroepsleven.
Op Studiegids.nl vind je een overzicht van 0 studies bij 0 mbo-scholen. Mbo kent vier niveaus: assistent (1), basisberoepsopleiding (2), vakman (3) en middenkader/specialist (4).
Na het behalen van een mbo-4 diploma kun je doorstromen naar hbo. Mbo-studenten die de bbl-variant volgen werken vier dagen per week en leren één dag op school.
Mbo-opleidingen
Doorzoek alle mbo-opleidingen verdeeld over niveaus 2, 3 en 4.
Mbo-scholen
Overzicht van alle mbo-instellingen (ROC's, AOC's en vakscholen) in Nederland.
Mbo-stages
Alles over de verplichte mbo-stage (BPV): wat je kunt verwachten en hoe je de beste plek vindt.
Vergelijking niveaus versus mbo
Welk onderwijsniveau past het best bij jou? Vergelijk mbo met mbo en wo op de belangrijkste punten.
| mbo | hbo | wo | |
|---|---|---|---|
| Niveau (Nfq) | 1 – 4 | 5 – 7 | 6 – 7 |
| Diploma | mbo-diploma | Bachelor / Master | Bachelor / Master |
| Focus | Praktisch | Praktijk + theorie | Theorie + onderzoek |
| Duur | 1 – 4 jaar | 3 – 4 jaar | 3 – 5 jaar |
| Instroom | vmbo / havo | havo / vwo / mbo-4 | vwo / hbo-prop. |
| Financiering | Gratis < 18 jr; collegegeld > 18 jr | Wettelijk collegegeld + DUO | Wettelijk collegegeld + DUO |
| Beste keuze als… | Je snel en praktisch aan de slag wilt | Je praktijk en theorie wilt combineren | Je analytisch en onderzoekend wilt werken |
Toelatingseisen mbo
Wat heb je nodig om toegelaten te worden tot een mbo-opleiding?
Geen diploma vereist voor instroom in mbo niveau 1. Voor niveau 2 is vmbo basis- of kaderberoepsgericht voldoende.
Voor mbo niveau 3 of 4 heb je een vmbo-diploma (theoretische of gemengde leerweg) of een lager mbo-diploma nodig.
Mbo kent twee leerroutes: beroepsopleidende leerweg (bol, volledig op school) en beroepsbegeleidende leerweg (bbl, voornamelijk in de praktijk).
Past mbo bij jou?
Mbo past goed bij studenten die snel de praktijk in willen en een concreet vak willen leren.
- Je leert graag met je handen
Mbo-opleidingen zijn vakgericht en richten zich op concreet vaktechnisch handwerk of dienstverlenend werk.
- Je wilt snel de arbeidsmarkt op
Mbo duurt 1 tot 4 jaar. Je bent snel inzetbaar in jouw vakgebied en bouwt direct werkervaring op.
- Je wilt werken én leren (bbl)
Via de bbl-route werk je vier dagen per week en leer je één dag op school. Ideaal als je direct wilt verdienen.
- Je wilt een erkend vakopleiding diploma
Een mbo-diploma is breed erkend door werkgevers en geeft toegang tot hbo als je later wilt doorleren.
- Je werkt graag in een team
Samenwerken in kleine groepen of op de werkvloer is een kernonderdeel van elke mbo-opleiding.
Hoe ervaren studenten het mbo?
Krijg een beter beeld van studeren in het middelbaar beroepsonderwijs, via ervaringen van mbo-studenten.
"Bij mijn BBL-opleiding werk ik vier dagen per week en ga ik één dag naar school. Ik verdien al geld terwijl ik leer — dat werkt voor mij perfect."
"Mijn mbo-opleiding was super praktisch. Je leert echt doen, niet alleen luisteren. Na mijn diploma kon ik vrijwel direct aan de slag."
"Ik ben via mbo-4 doorgestroomd naar HBO. De praktische basis die ik bij het ROC heb gelegd, heeft me in mijn eerste hbo-jaar enorm geholpen."
Studievormen binnen het mbo
Het mbo kent bol en bbl als leerwegen, zodat je de mbo-opleiding kunt afstemmen op jouw situatie.
Type mbo-opleidingen
Mbo open dagen
Bekijk alle mbo open dagenBezoek een open dag en ontdek welke mbo-opleiding bij jou past.
Nog geen aankomende mbo open dagen
Er staan momenteel geen mbo open dagen in de agenda. Bekijk alle open dagen.
Doorstromen na het mbo
Na het afronden van je mbo opleiding zijn er meerdere mogelijkheden om door te studeren of te gaan werken.
Met een mbo-4-diploma heb je directe toegang tot de meeste hbo-bacheloropleidingen. Een sterke start voor je verdere carrière.
Mbo-gediplomeerden staan sterk op de arbeidsmarkt. Vakmanschap is gevraagd in techniek, zorg, detailhandel, logistiek en meer.
Heb je mbo-2 of mbo-3? Je kunt doorstromen naar mbo-3 of mbo-4 bij hetzelfde of een aanverwant vakgebied.
Mbo kosten en studiefinanciering
Wat kost een mbo-opleiding en welke financiering is hiervoor beschikbaar?
Ben je jonger dan 18 jaar? Dan is mbo-onderwijs op een bekostigde school gratis. Je betaalt alleen voor materialen en eventuele school-specifieke bijdragen.
Ben je 18 jaar of ouder? Dan betaal je wettelijk les- of cursusgeld. Het exacte bedrag hangt af van de opleiding en instelling.
Ben je 18 jaar of ouder en volg je een bol-opleiding? Dan kun je een lening aanvragen via DUO. Voor bbl geldt dit alleen onder bepaalde voorwaarden.
Particuliere mbo-scholen rekenen eigen tarieven. Niet bekostigd door de overheid. Controleer of de opleiding erkend is (CRKBO of door de overheid geaccrediteerd).
Afstandsonderwijs voor mbo-niveau waarbij je in eigen tempo studeert, flexibel te combineren met werk. Kosten starten al vanaf €50 per maand en variëren per aanbieder.
Bekostigde bedragen zijn indicatief op basis van DUO-tarieven 2024–2025. Check duo.nl voor actuele bedragen. Kosten voor particuliere opleidingen en thuisstudies zijn schattingen en kunnen sterk variëren per aanbieder.
Baankansen na het behalen van een mbo-diploma
Mbo-gediplomeerden zijn vakbekwaam en gewild in sectoren als zorg, techniek, bouw, logistiek en detailhandel. Praktijkervaring tijdens de opleiding (stage of bbl) maakt je direct inzetbaar.
Cijfers zijn indicatief op basis van CBS/ROA-data. Baankansen verschillen per studierichting en regio. Bekijk de specifieke studiepagina voor gedetailleerde informatie.
Belangrijke begrippen binnen het mbo
Veelgebruikte termen die je tegenkomt bij het zoeken naar een mbo-opleiding, hebben we hier in het kort uitgelegd. Klik op de term om er meer over te leren.
- BBL (beroepsbegeleidende leerweg)
- Je werkt vier dagen per week bij een erkend leerbedrijf en volgt één dag les op school. Je hebt een leerwerkovereenkomst nodig. BBL is een populaire keuze voor studenten die snel willen werken en verdienen. De opleiding duurt even lang als de BOL-variant.
- BOL (beroepsopleidende leerweg)
- Je volgt de opleiding grotendeels op school, aangevuld met stage(s). BOL is de meest gangbare MBO-leerroute voor jongeren die direct van de middelbare school komen. Stages zijn een verplicht onderdeel en worden begeleid door school en stagebedrijf.
- Niveau 1 t/m 4
- MBO kent vier niveaus: niveau 1 (assistent, <1 jaar), niveau 2 (basisberoep, 2 jaar), niveau 3 (vakopleiding, 3 jaar) en niveau 4 (middenkader/specialist, 3–4 jaar). Hoe hoger het niveau, hoe meer verantwoordelijkheid en doorstroommogelijkheden.
- Keuzedeel
- Een aanvullend onderdeel bovenop je verplichte kwalificatiedossier. Via keuzedelen kun je je specialiseren, verbreden of arbeidsmarktvaardigheden versterken. Elk MBO-diploma bevat een aantal keuzedelen; jijzelf of je school bepaalt welke je volgt.
- Stage
- Werkervaring opdoen bij een bedrijf als onderdeel van je opleiding. In de BOL-variant zijn stages doorgaans 2-3 dagen per week gedurende een half jaar. In de BBL-variant is het gehele leertraject al praktijkgericht. Stages worden beoordeeld door school én stagegever.
- Studiefinanciering (DUO)
- Ben je 18 jaar of ouder en volg je een BOL-opleiding niveau 3 of 4? Dan kun je via DUO een prestatiebeurs aanvragen. Als je op tijd afstudeert, wordt de beurs omgezet in een gift. BBL-studenten hebben doorgaans geen recht op DUO-financiering. Meer info →
- MBO-4 → HBO
- Met een afgerond mbo-niveau 4-diploma heb je directe toegang tot de meeste hbo-bacheloropleidingen. Sommige hogescholen bieden schakeltrajecten of instroomtoetsen. Dit stapelen van onderwijs is een veel gekozen pad voor ambitieuze mbo-studenten.
Veelgestelde vragen over het middelbaar beroepsonderwijs
Mbo staat voor middelbaar beroepsonderwijs. Het is praktijkgericht onderwijs op niveau 1 tot en met 4 dat opleidt voor een specifiek beroep. Mbo-opleidingen worden aangeboden door ROC's, vakscholen en agrarische opleidingscentra.
Mbo kent vier niveaus: niveau 1 (assistent-opleiding, <1 jaar), niveau 2 (basisberoepsopleiding, 2 jaar), niveau 3 (vakopleiding, 2–3 jaar) en niveau 4 (middenkaderopleiding of specialistenopleiding, 3–4 jaar).
Bij bol (beroepsopleidende leerweg) ben je voornamelijk op school en loop je stages. Bij bbl (beroepsbegeleidende leerweg) werk je 4 dagen per week bij een leerbedrijf en ben je 1 dag op school. Bbl vereist een leerwerkovereenkomst.
Ja! Met een mbo-niveau 4-diploma heb je directe toegang tot de meeste hbo-bacheloropleidingen. Sommige hogescholen bieden schakeltrajecten voor mbo-4-studenten aan.
Ben je jonger dan 18 jaar? Dan is mbo-onderwijs op een bekostigde school gratis. Ben je 18 jaar of ouder? Dan betaal je les- of cursusgeld (circa € 1.372 per jaar). Via DUO kun je een lening aanvragen.